Financieel misbruik
Voorkomen, signaleren en aanpakken
Naarmate mensen ouder worden neemt de kans op financieel misbruik toe. Het kan bijvoorbeeld gaan om ongeoorloofd beheer van geldzaken, druk om geld af te staan of misbruik van vertrouwen en afhankelijkheid. De gevolgen reiken verder dan alleen financieel verlies: het tast ook het gevoel van veiligheid, vertrouwen en welzijn aan.
Gemeenten spelen een belangrijke rol in het voorkomen, signaleren en aanpakken van financieel misbruik. Door bewustwording te vergroten, samenwerking tussen betrokken partijen te versterken en laagdrempelige ondersteuning te bieden, kunnen zij ook bijdragen aan de financiële bescherming van ouderen en het behoud van hun zelfstandigheid.
Bewustwording en voorlichting
Veel ouderen herkennen de signalen van financieel misbruik niet. Door tijdig voorlichting te geven kunnen gemeenten voorkomen dat situaties escaleren. Voorlichting draagt bij aan weerbaarheid, vergroot kennis over risico’s en maakt het makkelijker om hulp te zoeken.
Doel
Vroegtijdig herkennen en voorkomen dat financieel misbruik ontstaat
Rol gemeente
Regisseren en faciliteren
Partners
GGD, Veilig Thuis, banken en welzijnsorganisaties.
Wat kun je doen?
- Voorlichtingsbijeenkomsten in buurthuizen en bibliotheken.
- Informatiecampagnes: Ouderen informeren over babbeltrucs en financieel misbruik via lokale bladen, sociale media, wijkcentra of voorlichtingsbijeenkomsten.
- Voorlichting aan mantelzorgers: Bewustwording creëren onder zorgverleners en familieleden over wat financieel misbruik is en hoe ze dit kunnen signaleren.
- Flyers bij banken en apotheken met tips en noodnummers.
- Promoten levenstestament: Ouderen stimuleren om bij de notaris een levenstestament op te laten stellen, zodat ze beslissen wie hun geldzaken beheert als zij dat zelf niet meer kunnen.
- Lokale allianties vormen: Het opzetten van een 'Financiële Alliantie' waarin gemeente, banken, notarissen, wijkteams, politie en ouderenbonden samenwerken om signalen te delen en te handelen.
- Budgetcursussen: Het aanbieden van cursussen aan ouderen om financieel zelfstandig te blijven.
Voorbeelden
Risk Factory In de Risk Factory maak je kennis met de risico´s welke je in het dagelijks leven kunt tegenkomen én ervaar je wat je kunt doen om hiermee om te gaan, zoals online veiligheid.
Lokale alliantie Brabantse Wal De Brabantse Wal Alliantie is een lokale informele netwerkgroep van commerciële en niet-commerciële, private en publieke organisaties. Ouderen financieel veilig Gemeente Amsterdam geeft op haar website informatie aan ouderen over het voorkomen van financieel misbruik.
Veilig en beschermd ouder worden Een handreiking van Movisie voor gemeenten over ouderenmishandeling inclusief financieel misbruik.
Informatiebox Financieel veilig ouder worden Informatiebox om uit te delen aan ouderen. Initiatief van Ministerie van VWS.
Signaleren, melden en ondersteuning
Vroege signalering kan veel leed en schade voorkomen. Professionals, vrijwilligers en buren spelen hierin een grote rol. Gemeenten kunnen de keten versterken door duidelijke meldstructuren en trainingen te organiseren. Ook hebben slachtoffers van financieel misbruik vaak snel ondersteuning nodig om schade te beperken en hun gevoel van veiligheid te herstellen. Gemeenten kunnen hierin een belangrijke rol spelen door hulp laagdrempelig en toegankelijk te maken, zowel op juridisch als financieel vlak.
Doel
Vroegtijdig herkennen en zorgen voor hulp
Rol gemeente
Regisseren en faciliteren
Partners
Veilig Thuis, politie, wijkteams, juridische loketten en banken
Wat kun je doen?
- Sociaal wijkteam trainen: Wijkteams trainen in het herkennen van signalen van financiële uitbuiting, zoals onverklaarbare geldopnames of een familielid dat de controle overneemt.
- Laagdrempelig melden: Een duidelijk lokaal meldpunt of via het sociaal loket waar ouderen of hun omgeving terechtkunnen bij vermoedens
- Verwijzen naar Veilig Thuis voor melden en voor onderzoek bij concrete vermoedens van financieel misbruik ouderen
- Laagdrempelige toegang tot schuldhulpverlening en juridische hulp
- Extra toezicht of ondersteuning inzetten voor de risicogroep: alleenstaande vrouwen van 80 jaar en ouder
Voorbeelden
Informatie over financieel misbruikGemeente Hoekse Waard maakte een flyer met informatie waar je vermoedens van financieel misbruik kunt melden.
Informatie voor professionals en vrijwilligersGemeente Amsterdam bracht folder uit voor professionals en vrijwilligers met informatie over financieel misbruik.
