Gezonde leefomgeving
Veilig, toegankelijk en duurzaam
Een gezonde leefomgeving vormt een belangrijke basis voor het dagelijks functioneren en heeft direct invloed op vitaliteit. Denk aan een veilige woning, voldoende groen in de buurt, schone lucht, uitnodigende mogelijkheden om te bewegen en bereikbaarheid van voorzieningen. Wanneer de leefomgeving bewust wordt ingericht en meebeweegt met veranderende behoeften, wordt het eenvoudiger om actief, zelfstandig en gezond te blijven.
Gemeenten spelen hierin een sleutelrol. Door te investeren in een veilige openbare ruimte, goed toegankelijke voorzieningen en groene, klimaatbestendige wijken dragen zij structureel bij aan gezondheid en welzijn. Daarbij is integrale samenwerking op basis van de Omgevingswet cruciaal.
Algemene voorbeelden
Toolkit positieve gezondheid op de tekentafel GGD West-Brabant kan een sessie begeleiden.
Neem wensen van inwoners mee Bekijk de Brabantscan voor publicaties over gezonde leefomgeving in West-Brabant.
Movisie - Een gezonde fysieke leefomgeving en de sociale basis Een leefomgeving die gezondheid en welzijn van alle inwoners bevordert is essentieel. De fysieke omgeving beïnvloedt sociale verbanden en vraagt om een domein overstijgende aanpak.
Amstelveen - Visie Gezonde leefomgeving Gezondheid een vast onderdeel maken van de belangenafwegingen in ruimtelijk beleid. Voor zichtbare fysieke gezondheid, maar ook voor mentale gezondheid en kwaliteit van leven.
Pharos - Inspiratietool Inspiratietool voor het stimuleren van een gezonde en veilige leefomgeving voor ouderen.
Amsterdam - Zorg en Ruimte voor ouderen Ruimtelijke strategieën voor levensloopbestendige buurten.
Veilige en toegankelijke woningen
Oudere inwoners brengen veel tijd binnenshuis door. Een woning die niet is aangepast aan hun behoeften kan leiden tot ongelukken, stress of verminderde zelfstandigheid. Gemeenten kunnen helpen door valrisico’s te verminderen, woningaanpassing te stimuleren en toegankelijkheid te verbeteren.
Doel
Veilig en zelfstandig thuis blijven wonen
Rol gemeente
Faciliteren (aanpassingen), regisseren (ketensamenwerking) en communiceren (voorlichting)
Partners
Woningcorporaties, ergotherapeuten, wijkteams
Wat kun je doen?
- Stimuleer woningaanpassingen zoals antislipvloeren, trapleuningen en goede verlichting.
- Organiseer woningchecks via ergotherapeuten of wijkteams.
- Communiceer over beschikbare regelingen en subsidies.
Voorbeelden
Woonscan gemeente Breda Met de Woonscan kunnen inwoners een laten onderzoeken of de huidige woning geschikt is om ouder in te worden en wat men kan doen om de woning veiliger te maken.
Bereikbare en groene, koele openbare ruimten
Groen biedt verkoeling, ontspanning en nodigt uit tot bewegen. In een vergrijzende samenleving wordt het belang van groene plekken alleen maar groter. Gemeenten kunnen met gerichte vergroening bijdragen aan gezondheid, biodiversiteit en hittebestendigheid.
Doel
Verbeteren van leefbaarheid, verkoeling en uitnodigen tot beweging
Rol gemeente
Regisseren (inrichting), faciliteren (beheer) en stimuleren (buurtparticipatie)
Partners
Stadsbeheer, buurtinitiatieven, natuurorganisaties
Wat kun je doen?
- Creëer schaduwrijke wandelroutes en groene pleinen.
- Stimuleer buurtgroenprojecten zoals geveltuinen en buurtperken.
- Plant extra bomen in versteende wijken.
- Zorg dat voorzieningen goed bereikbaar zijn voor ouderen die minder mobiel zijn.
Voorbeelden
Breda Stad in een Park Een beweging waarin inwoners, organisaties en de gemeente samen werken aan een groene, gezonde stad waar natuur en leefomgeving overal dichtbij zijn. Brabantse Omgevingsscan De Brabantscan bevat veel data op gemeenteniveau, ook over gezonde leefomgeving.
Inrichting openbare ruimte Gemeente Arnhem presenteert haar visie op een koele, groene en klimaatvriendelijke binnenstad.
Schone en gezonde lucht
Luchtkwaliteit heeft directe invloed op longen, hart en algemene vitaliteit. Ouderen zijn extra gevoelig voor luchtvervuiling. Gemeenten kunnen een schone leefomgeving bevorderen door gericht beleid en samenwerking met partners.
Doel
Verminderen van gezondheidsklachten en bevorderen van vitaliteit
Rol gemeente
Regisseren (beleid) en communiceren (informatievoorziening)
Partners
GGD, milieudiensten, mobiliteitsorganisaties
Wat kun je doen?
- Verminder verkeersdruk in woonwijken.
- Stimuleer schone mobiliteit zoals fietsen en elektrisch vervoer.
- Communiceer luchtkwaliteitsinformatie via apps en kanalen.
Voorbeelden
Gezonde fysieke omgeving Informatie over luchtkwaliteit in de regio West-Brabant.
Gezonde lucht voor iedereen Beleidsnota luchtkwaliteit van de gemeente Utrecht.
Samenwerken voor schone lucht Project Schone Lucht van de gemeente Nijmegen.
Bewegingsvriendelijke openbare ruimte
Een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen maakt gezonde keuzes vanzelfsprekend. Denk aan bankjes, veilige paden en goede verlichting. Gemeenten kunnen hiermee bijdragen aan dagelijkse beweging en participatie.
Doel
Stimuleren van beweging en sociale participatie
Rol gemeente
Faciliteren (inrichting) en regisseren (afstemming partners)
Partners
Stadsbeheer, buurtsportcoaches, welzijnsorganisaties
Wat kun je doen?
- Zorg voor obstakelvrije trottoirs, goede verlichting en voldoende bankjes
- Creëer toegankelijke en groene wandelpaden met voldoende rustpunten.
- Plaats beweegtoestellen en zorg voor veilige routes.
- Richt pleinen in als ontmoetings- én beweegruimte.
Voorbeelden
Gemeenten houden inwoners fit:
- Fit met oefeningen in Roosendaalse wijken
- QR-fit Beweeggroepen in Steenbergen
- Beweegactiviteiten in Alphen-Chaam
- Venlo en Venray: Stappenplan beweegvoorzieningen voor ouderen in de openbare ruimte
Aantrekkelijke openbare ruimte voor ouderen Gemeente Utrecht en Universiteit Wageningen deden onderzoek naar mogelijke verbeteringen voor een geschikte en aantrekkelijke openbare ruimte voor de oudere doelgroep in De Meern.